Slepende melkziekte

Slepende melkziekte, in de diergeneeskunde ook wel ketose genoemd, is een van de meest voorkomende stofwisselingsziekten bij melkvee. Het ontstaat vrijwel altijd in de eerste weken na het afkalven, wanneer de energiebehoefte voor de melkproductie
sneller stijgt dan de koe via haar voer kan opnemen. Hierdoor ontstaat een negatieve energiebalans. Wanneer een koe dit tekort probeert op te lossen door haar eigen lichaamsvetten aan te spreken, komen er afvalstoffen (ketonen) vrij. Een slepende melkziekte bij een koe kan leiden tot een lagere melkproductie, verminderde vruchtbaarheid en een verhoogde vatbaarheid voor andere infecties. Het tijdig herkennen en ondersteunen van het dier is daarom essentieel voor een gezonde opstart van de lactatie.

Hoe ontstaat ketose bij melkvee?

Het proces achter slepende melkziekte begint vaak al in de droogstand. Wanneer een koe te vet aan de lactatie begint, is de kans groot dat de voeropname direct na het kalven tegenvalt. Omdat de melkproductie wel direct op gang komt, moet de koe ergens anders energie vandaan halen. De lever probeert het gemobiliseerde lichaamsvet om te zetten in bruikbare energie (glucose), maar bij een te grote toestroom raakt dit proces overbelast. De ketonen die hierbij vrijkomen, hopen zich op in het bloed, de urine en de
melk. Dit zorgt ervoor dat de koe zich nog slomer gaat voelen en nog minder gaat vreten, waardoor zij in een neerwaartse spiraal terechtkomt.

Symptomen van slepende melkziekte bij een koe

Het lastige aan deze aandoening is dat het vaak ‘slepend’ verloopt; de symptomen zijn in het beginstadium niet altijd direct zichtbaar. Men spreekt dan van subklinische ketose. Let bij je koppel vooral op de volgende signalen:

• De koe laat haar krachtvoer staan, maar vreet nog wel ruwvoer.
• Een snelle daling van de melkgift in de eerste weken.
• De mest wordt vaak harder en de koe verliest zichtbaar conditie.
• Een typische acetongeur (zoals nagellakremover) in de uitgeademde lucht of bij de melk.
• In ernstige, klinische gevallen vertoont de koe sloom gedrag of juist zenuwverschijnselen.

Behandeling van slepende melkziekte

Een effectieve behandeling van slepende melkziekte is gericht op het direct aanvullen van de glucosevoorraad en het remmen van de vetafbraak. De meest toegepaste methode is het toedienen van glucogene energiebronnen. Vloeibare middelen op basis van propyleenglycol of glycerol worden veelvuldig gebruikt omdat deze direct in de pens worden opgenomen en door de lever worden omgezet in glucose. Daarnaast kunnen bolussen een langdurige ondersteuning bieden door geleidelijk energie of specifieke vitaminen zoals B12 vrij te geven, wat de leverfunctie ondersteunt. Bij ernstig zieke koeien kan een dierenarts een infuus met glucose voorschrijven voor een direct resultaat.

Preventie en management rondom afkalven

Voorkomen is beter dan genezen, zeker bij stofwisselingsziekten. Het management van de droogstaande koe is hierbij de sleutel tot succes. Zorg ervoor dat koeien niet te vet worden aan het einde van de vorige lactatie en dat het rantsoen in de droogstand
smakelijk is om de drogestofopname hoog te houden. Het monitoren van de ketonenwaarden in de melk of het bloed kort na het afkalven helpt om risico dieren vroegtijdig te identificeren. Door preventief energie-ondersteunende middelen in te zetten bij risicogroepen, zoals oudere koeien of koeien die een tweeling hebben gehad, verklein je de kans op een klinische uitbraak aanzienlijk.

Veelgestelde vragen over slepende melkziekte

Wanneer treedt slepende melkziekte meestal op?

De meeste gevallen van slepende melkziekte doen zich voor tussen de tweede en zesde week na het afkalven. Dit is het moment waarop de melkproductie haar piek bereikt, terwijl de voeropname van de koe vaak nog niet op het maximale niveau is.

Wat is het verschil tussen melkziekte en slepende melkziekte?

Hoewel de namen op elkaar lijken, zijn het verschillende aandoeningen. Melkziekte wordt veroorzaakt door een acuut calciumtekort rond het kalven. Slepende melkziekte (ketose) is een energietekort waarbij de suikerspiegel in het bloed te laag is.

Hoe kan ik zelf testen op ketose?

Er zijn praktische teststrips beschikbaar waarmee je eenvoudig het gehalte aan ketonen in de melk of urine kunt meten. Ook bieden veel melkcontrolesystemen tegenwoordig data aan die een indicatie geven van het risico op slepende melkziekte op basis van de vet-eiwitverhouding in de melk.

Zoek je ondersteuning voor je melkvee tijdens de kritieke overgangsperiode? Bekijk ons aanbod van hoogwaardige energiebronnen en supplementen die je helpen om slepende melkziekte effectief aan te pakken en je koeien een vitale start van de lactatie te geven.